Eve yeni yavru geldi: ilk 48 saat ve ilk veteriner ziyareti

Bir yavrunun eve geldiği gün, çoğu ailenin uzun süre hatırladığı bir gündür. O günün heyecanı kadar belirsizliği de vardır: Ne kadar yemeli? Neden saklanıyor? Gece ağlaması normal mi? Ne zaman veterinere gitmeli? Bu yazı, ilk 48 saati sakin geçirmeniz ve doğru sırayı takip etmeniz için yazıldı. Sokaktan alınan yavrular için ayrı bir bölüm de var; çünkü Alanya'da bu çok sık yaşanıyor ve o durumun kendine has kuralları var.

Yavru gelmeden önce: evi hazırlayın

Hazırlık, ilk günün yarısını kurtarır. Gelmeden önce şunları yerine koyun:

• Mama ve su kabı. Kaymayan, devrilmeyen, kenarları alçak kaplar. Su her zaman erişilebilir ve temiz olmalı.
• Kedi kumu kabı. Sessiz bir köşede, mama ve su kabından uzakta. Yavru kediler için kenarı fazla yüksek olmayan bir kap işi kolaylaştırır.
• Yatak ve saklanma yeri. Yumuşak bir yatak kadar, üstü kapalı küçük bir kutu veya taşıma çantası da işe yarar. Yavru güvende hissetmek için saklanacak bir yer arar.
• Küçük ve güvenli bir oda. İlk günlerde tüm evi vermek yavruyu rahatlatmaz, kaybettirir. Tek bir odada başlayıp alanı kademeli genişletmek çok daha iyi çalışır.
• Tehlikeli şeyleri kaldırın. Elektrik kabloları, ip ve iplik, saç bandı, düğme, küçük oyuncak parçaları, temizlik ürünleri, insan ilaçları, çöp kovası (kapaklı olsun) ve bazı ev bitkileri — özellikle kedilerde ciddi zehirlenme yapabilir.
• Balkon ve pencere güvenliği. Sineklik yeterli değildir; kediler için uygun bir tel sistemi hayat kurtarır. Yüksekten düşme, klinikte yazın en sık gördüğümüz kazalardan biridir.

İlk gece: neyi beklemeli, neyi beklememeli

Yavru için bu, hayatındaki en büyük değişiklik: annesinden, kardeşlerinden, bildiği kokulardan ayrıldı. Bu yüzden ilk gece ağlama, miyavlama, saklanma, tuvalet kazaları ve iştahsızlık beklenebilir. Kanepe altına ya da dolabın arkasına saklanan bir yavru korkak değil, temkinlidir. Onu zorla çıkarmak yerine yemeğini ve suyunu yakınına koyup zaman tanımak daha hızlı sonuç verir.

Sesin kesilmesi için yapılabilecek en etkili şeyler basittir: odayı sakin ve loş tutmak, yumuşak bir battaniye vermek, sık sık ama kısa süreli yanına gitmek. Yavruyu ilk gece yatağınıza almak veya almamak bir tercih meselesidir; hangisini seçerseniz sonraki haftalarda da aynı kuralı sürdürün — tutarlılık, yavrunun en çabuk anladığı dildir.

İştahsızlık ilk saatlerde normaldir, ama süresi uzarsa normal olmaktan çıkar. Yavru ne kadar küçükse kan şekeri o kadar hızlı düşer; bu yüzden "yarın bakarız" demek her zaman güvenli değildir.

Klinik 7 gün 24 saat açık; gece yarısı olması tereddüt sebebi olmasın. Yola çıkmadan önce aramanız bizim için de değerli — siz gelene kadar hazırlanmış oluruz.

Sokaktan alınan yavruda ilk 48 saat

Sokakta bulunan bir yavruyu eve almak güzel bir karardır; ama evde başka hayvanlar varsa ilk iki günün kuralları biraz daha nettir. Bu yavru geldiği yerden parazit ya da bulaşıcı hastalık taşıyor olabilir ve bunun görünür bir belirtisi olmayabilir.

• Önce ısıtın, yıkamayın. Küçük yavrularda düşük vücut sıcaklığı en acil sorundur. Kuru, ılık ve sakin bir ortam sağlayın; banyo bekleyebilir.
• Ayrı bir odada tutun. Muayene ve dışkı kontrolü yapılana kadar evdeki diğer hayvanlarla teması olmasın. Mama kabı, su kabı ve kum kabı da ayrı olsun.
• Ellerinizi yıkayın. Yavruyla ilgilendikten sonra diğer hayvanlara dokunmadan önce el yıkamak, bulaşı önlemenin en basit yoludur.
• İnsan pire ürünü kullanmayın. İnsanlar için üretilmiş ürünler, özellikle kedilerde ağır zehirlenmeye yol açar. Yavruda kullanılabilecek ürünler yaşa ve kiloya göre değişir.
• İnek sütü vermeyin. Sindirimleri buna uygun değildir; ishal ve sıvı kaybı yapar. Yaşına uygun mama ya da uygun bir yavru süt tozu kullanılır.
• 48 saat içinde muayeneye getirin. Mümkünse taze bir dışkı örneğiyle gelin; parazit değerlendirmesini aynı gün yapabiliriz.

Yavruyu kliniğe getirmekte zorlanıyorsanız arayın; ulaşım konusunda birlikte bir yol buluruz. Sokak hayvanlarının kısırlaştırılması ve sahiplendirilmesi konusunda da destek veriyoruz — bakamayacağınız bir yavruyla karşılaştıysanız bunu konuşabiliriz.

İlk veteriner ziyaretinde ne yapılır?

İlk ziyaret bir "iğne randevusu" değildir; yavrunun sağlık dosyasının açıldığı andır. Tipik olarak şunları yaparız:

• Genel muayene. Vücut sıcaklığı, diş eti rengi, kalp ve akciğer dinlemesi, karın muayenesi, göz, kulak, ağız ve süt dişi kontrolü, deri ve tüy değerlendirmesi.
• Kilo ve yaş tahmini. Kilo, hem ilerideki takip için başlangıç noktasıdır hem de uygulanacak her şeyin hesabında kullanılır. Geçmişi bilinmeyen yavrularda yaş tahmini dişlere ve gelişime bakılarak yapılır.
• İç ve dış parazit değerlendirmesi. Dışkı kontrolü ve tüy muayenesiyle başlar; program buna göre kurulur.
• Aşı planı. Yavru aşıları seri hâlinde yapılır ve seri tamamlanmadan koruma tamamlanmış sayılmaz. Takvimi muayene sonrası birlikte belirleriz.
• Mikroçip zamanlaması. Kimliklendirme için mikroçip takılır; yurt dışına çıkma ihtimali varsa mikroçipin kuduz aşısından önce takılması gerektiğini baştan konuşuruz.
• Sorularınız. Beslenme, tuvalet eğitimi, kısırlaştırma zamanlaması, bakım ve tırnak kesimi — aklınıza takılanları bir kâğıda not edip getirin, hepsini sırayla konuşalım.

Yanınızda getirmeniz iyi olanlar: varsa aşı karnesi veya önceki kayıtlar, kullandığı mamanın adı ya da ambalajı, taze dışkı örneği ve yavruyu güvenle taşıyacağınız bir taşıma kutusu. Kucakta ya da kolda taşımak, kapı açıldığı anda kaçma riski yarattığı için önerilmez.

Beslenmede en sık yapılan üç hata

Birincisi: ani mama değişikliği. Yavru geldiği yerde ne yiyorsa birkaç gün onunla devam edin. Mama değiştirilecekse yeni mamayı beş–yedi güne yayarak kademeli karıştırın. Ani geçiş, ilk günlerin en sık ishal sebebidir ve küçük bir yavruda ishal hızla sıvı kaybına dönüşür.

İkincisi: insan yemeği. Sofradan verilen artıklar sadece "fazla kalori" değildir. Soğan ve sarımsak, çikolata, üzüm ve kuru üzüm, tuzlu ve baharatlı yiyecekler, pişmiş kemik ve kızartmalar farklı derecelerde zararlıdır. Bir kez verilmesi alışkanlığın da başlangıcı olur; masanın yanında bekleyen bir köpeği geri döndürmek, hiç başlamamaktan zordur.

Üçüncüsü: süt. Kedi ve köpek yavrularının çoğu inek sütünü sindiremez. "Az verdim, bir şey olmaz" diye başlayan pek çok ishal vakası görüyoruz. Su, her yaşta en doğru içecektir.

Sosyalleşme dönemi: kısa ama belirleyici

Yavruluğun ilk aylarında karşılaşılan sesler, kokular, zeminler ve insanlar, hayvanın ileriki hayatındaki tepkilerini belirler. Bu dönemi iyi kullanan bir yavru, muayene masasında da kuaförde de daha rahat olur. Ancak burada bir denge var: aşı serisi tamamlanmadan kalabalık köpek ortamlarına, parklara ve pansiyonlara çıkmak risklidir.

Çözüm, sosyalleşmeyi ev içinde ve kontrollü ortamlarda kurmaktır: elektrikli süpürge ve kapı zili sesine alıştırmak, farklı zeminlerde yürütmek, kucakta kısa gezintiler yapmak, misafirlerle sakin tanıştırmak, sağlığı bilinen ve aşıları tam hayvanlarla buluşturmak. Buna bir de bakım alıştırmasını ekleyin: her gün birkaç saniye patilerine dokunun, kulaklarına bakın, ağzını açın, tarağı gösterip kısa süre tarayın. Bu küçük tekrarlar ilk tırnak kesimini ve ilk kuaför deneyimini şaşırtıcı derecede kolaylaştırır.

Taşıma kutusunu da ceza aracı değil, ev eşyası hâline getirin. Kapağı açık dursun, içine yatak koyun, ara sıra ödül bırakın. Kliniğe gelirken kutuyu çıkardığınızda kaçışan bir hayvan yerine kendi girmeyi bilen bir dostunuz olsun.

İlk haftadan sonrası

İlk 48 saati atlattıysanız işin en belirsiz kısmı geride kaldı demektir. Bundan sonrası düzen kurmakla ilgili: aşı serisini aksatmadan tamamlamak, parazit programını yıl boyu sürdürmek, kilo takibini yapmak ve kısırlaştırma zamanlamasını konuşmak. Bu başlıkların her biri için ayrı yazılarımız var; aşağıdaki bağlantılardan devam edebilirsiniz.

İlgili yazılar

• Yavru kediler ve köpekler için aşı takvimi: neyi, ne zaman?
• Akdeniz'de parazit yıl boyu: kene, pire ve kum sineği
• Kısırlaştırma hakkında bilmek istediğiniz her şey

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve veteriner hekim muayenesinin yerine geçmez. Yavrunuzun beslenme, aşı ve parazit programı yaşına, kilosuna ve sağlık durumuna göre ayrı planlanır; kararı muayene sonrası hekiminiz verir.